«Υπάρχει κάτι σχεδόν Σαιξπηρικό! Ούτε ακριβώς τραγωδία, ούτε ακριβώς κωμωδία. Ένα άβολο τρίτο είδος. Αυτό που ξεκινάς να γελάσεις αλλά το γέλιο σταματάει στο λαιμό!». Έτσι περιέγραψε ένας δημοσιογράφος το αίσθημα όταν έγινε γνωστό πως η νέα κυβέρνηση στο Νεπάλ διέταξε την διάλυση των συνδικάτων στο δημόσιο τομέα και των φοιτητικών ενώσεων στα πανεπιστήμια, με το επιχείρημα πως σχετίζονται με πολιτικά κόμματα. Μια κυβέρνηση που προέκυψε ύστερα από μια εξέγερση των νέων αρκετοί από τους οποίους όντας φοιτητές και εργαζόμενοι είναι μέλη αυτών των ενώσεων και συνδικάτων! Πριν από αυτές τις ανακοινώσεις μάλιστα είχε φροντίσει (ορισμός του οξύμωρου!) να ορκιστεί συνοδεία ινδουιστών Βραχμάνων και Βουδιστών ιερέων, παραβιάζοντας προκλητικά τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους ενώ ισχυρίζεται πως εκπροσωπεί την γενιά Ζ και το μέλλον!
Η δεκαπενταμελής κυβέρνηση του 35χρονου Μπαλέντρα (Μπάλεν) Σαχ, του νεώτερου μέχρι σήμερα πρωθυπουργού, πρώην δημοφιλούς ράπερ και δήμαρχου του Κατμαντού προήλθε από ένα εκλογικό σεισμό. Που ανέτρεψε το πολιτικό σκηνικό που είχε διαμορφωθεί από το 2008, χρονιά κατάργησης της μοναρχίας. Στις πρόωρες εκλογές της 5ης Μαρτίου, που προκηρύχτηκαν μετά την ανατροπή της κυβέρνησης ύστερα από την περσινή εξέγερση, το κόμμα Ραστρίγια Σουαντάντρα (RSP) του πρώην τηλεπαρουσιαστή Ράμπι Λαμιτσχάνε που είχε υποψήφιο πρωθυπουργό τον Μπαλέντρα Σαχ, σημείωσε εντυπωσιακή νίκη. Συγκέντρωσε 182 από τις 275 έδρες στην Κάτω Βουλή των Αντιπροσώπων, με 5,1 εκατομμύρια ψήφους, περίπου το 48% αυτών που πήγαν στις κάλπες. Αντίθετα τα παραδοσιακά ισχυρά κόμματα, δηλαδή το Κογκρέσο, το ΚΚΝ-ΕΜΛ και το μεταλλαγμένο πρώην μαοϊκό ΚΚ του Πρατσάντα υπέστησαν συντριβή. Το Κογκρέσο έπεσε στο 16,2% και το ΕΜΛ στο 13.4%. Ο ισχυρός άνδρας του ΚΚΝ-ΕΜΛ και ανατραπείς πρωθυπουργός Κ.Π. Σάρμα Όλι ηττήθηκε στο εκλογικό του προπύργιο από τον Μπάλεν Σαχ, ο αρχηγός του Νεπαλέζικου Κογκρέσου δεν εκλέχθηκε βουλευτής και μόνο ο Πρατσάντα διασώθηκε επειδή φρόντισε να καταφύγει ως υποψήφιος στην μονοεδρική περιφέρεια Ανατολικό Ρουκούμ, μια απομακρυσμένη ορεινή περιοχή στο μεσοδυτικό Νεπάλ και ένα από τα λίκνα του ένοπλου αγώνα. Το κόμμα του συγκέντρωσε 800 χιλιάδες ψήφους, ποσοστό 7,5% και 17 έδρες. Ένα άλλος παλιός ιστορικός ηγέτης των μαοϊκών που έχει περάσει από καιρό στην σοσιαλδημοκρατία, ο πρώην πρωθυπουργός Μπαταράι, αποσύρθηκε από την εκλογική περιφέρεια Γκόρκα 2 πριν τις εκλογές. Η συμμετοχή έφτασε το 60%, με αρκετές από τις κομμουνιστικές οργανώσεις θραύσματα του πρώην ΚΚ Νεπάλ(Μαοϊκού) να καλούν σε αποχή και μποϊκοτάζ, με μικρή απήχηση.
Ιδρυμένο μόλις το 2022 το Ραστρίγια Σουαντάντρα (Ανεξάρτητο Εθνικό Κόμμα, RSP), από τον αμφιλεγόμενο Ράμπι Λαμιτσχάνε ο οποίος μέχρι την διήμερη εξέγερση του Σεπτεμβρίου ήταν φυλακισμένος με κατηγορίες για διαφθορά, εκτοξεύτηκε όχι μόνο εξαιτίας της απαξίωσης των καθεστωτικών κομμάτων στα μάτια των νέων. Είναι γνωστό πως στηρίχτηκε οικονομικά από τα εμβάσματα της νεπαλέζικης διασποράς στις ΗΠΑ και υποστηρίχτηκε πολιτικά από ένα αστερισμό δυτικών ΜΚΟ με επικεφαλής το αμερικάνικο ίδρυμα Barbara. Εκμεταλλευόμενο το κενό που δημιούργησε η εξέγερση και η ανατροπή της συμμαχικής κυβέρνησης ΕΜΛ-Κογκρέσου σε συνθήκες επέκτασης των κοινωνικών προβλημάτων και αδιεξόδων της νέας γενιάς, συμμάχησε με τον προβεβλημένο Μπάλεν Σαχ. Ο δημοφιλής ράπερ μπήκε στην πολιτική σκηνή με εντυπωσιακό τρόπο το 2022 όταν έθεσε υποψηφιότητα και εκλέχτηκε δήμαρχος της πρωτεύουσας ως ανεξάρτητος υποψήφιος εξασφαλίζοντας 61.767 ψήφους. Ο πλησιέστερος αντίπαλός του, η υποψήφια του Νεπαλέζικου Κογκρέσου Σιρτζάνα Σινγκ, είχε λάβει 38.341. Από τότε φρόντισε να φιλοτεχνήσει ένα φιλολαϊκό και νεανικό προφίλ και να τραγουδά στίχους για την διαφθορά, την κοινωνική αδικία και τα δικαιώματα των αποκλεισμένων και των φτωχών.
Ο Μπάλεν Σαχ εκτός από αγαπημένο παιδί των λεγόμενων κοινωνικών Μέσων θεωρήθηκε χρήσιμος τόσο από την ηγεσία του στρατού η οποία συνεχίζει να αποτελεί εγγυητή της αστικής σταθερότητας αλλά και από δυτικά κέντρα στο εξωτερικό, κυρίως στις ΗΠΑ αλλά και στην Ινδία. Τον προορίζουν ως πολιορκητικό κριό για ευρύτερες ανατροπές στις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες στο Νεπάλ, για την αναδιαμόρφωση τόσο του πολιτικού σκηνικού όσο και των κοινωνικών συσχετισμών που κληρονόμησε ο επαναστατικός αγώνας και το ιστορικό αντιμοναρχικό κίνημα. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί κανείς να διακρίνει στην πρόσφατη έκθεση μιας επιτροπής του Αμερικάνικου Κογκρέσου (CRS) η οποία δημοσιεύτηκε μετά τις εκλογές. Δεν αποτελεί τέλος εντελώς σύμπτωση πως ο νέος πρωθυπουργός είναι ο πρώτος "Μαντέσι" σε αυτήν την θέση, με καταγωγή από τις νότιες πεδινές περιοχές της χώρας (Τεράι) που συνορεύουν με την Ινδία και ιστορικά υπήρξαν αποκλεισμένες από την συμμετοχή στην διακυβέρνηση.
Οι πρώτες κινήσεις της νέας κυβέρνησης επιβεβαιώνουν τις εκτιμήσεις για τις προθέσεις της. Προχώρησε στην σύλληψη του πρώην πρωθυπουργού και του αρχηγού του Κογκρέσου ( πρώην υπουργού Εσωτερικών) με κατηγορίες για τον ρόλο τους στην αιματηρή καταστολή της εξέγερσης του Σεπτεμβρίου. Ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα 100 ημερών στο οποίο εκτός από ορισμένα ανώδυνα μέτρα λαϊκίστικου χαρακτήρα και υποσχέσεις για καταπολέμηση της διαφθοράς προβλέπει μείωση των κρατικών δαπανών, αλλαγή του συντάγματος, κίνητρα υπέρ του ιδιωτικού τομέα και βέβαια απαγορεύσεις στις συνδικαλιστικές ελευθερίες για τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα, τους φοιτητές και τους μαθητές. Μοιραία, αργά η γρήγορα, ο δημοφιλής πρώην ράπερ που αποφεύγει να μιλά δημόσια και συνηθίζει να εμφανίζεται με γυαλιά ηλίου θα βρεθεί αντιμέτωπος με αντιδράσεις σε μια περίοδο ραγδαίας επιδείνωσης των κοινωνικών συνθηκών εξαιτίας και της ανόδου των τιμών των καυσίμων και των εισαγόμενων προϊόντων. Επιπλέον τα όσα συμβαίνουν στον Περσικό Κόλπο στον οποίο εργάζονται σχεδόν 2 εκατομμύρια Νεπαλέζοι μετανάστες θα επιδεινώσουν την εσωτερική κατάσταση με την μείωση των εμβασμάτων. Αυτά αποτελούν το 24% του ΑΕΠ της χώρας με στοιχεία του 2024. Στο μεταξύ ήδη έχουν ξεσπάσει οι πρώτες αντιδράσεις για τα μέτρα εναντίον των συνδικάτων και των συλλόγων παρά το μούδιασμα που προξένησε το εκλογικό αποτέλεσμα στα αριστερά κοινωνικά κινήματα.
«Ελέφαντες στην Ομίχλη». Είναι ο τίτλος της ταινίας με την οποία θα εκπροσωπηθεί για πρώτη φορά επίσημα ο νεπαλέζικος κινηματογράφος στο προσεχές Φεστιβάλ των Καννών. Μέσα στην πολιτική και κοινωνική ομίχλη που ακολούθησε την υποχώρηση του επαναστατικού λαϊκού κινήματος με τους καταστροφικούς συμβιβασμούς της ηγεσίας του, όχι μόνο διασώθηκε και ανανεώθηκε το αστικό-καστεικό καθεστώς αλλά βρήκαν την ευκαιρία να σηκώσουν κεφάλι παλιές και νέες αντιδραστικές τάσεις. Τόσο οι φιλο-μοναρχικοί όσο και σύγχρονες ανοικτά φιλοδυτικές και φιλο-ιμπεριαλιστικές. Η δικαιολογημένη εξέγερση των νέων ενάντια στα διεφθαρμένα κόμματα που αντάλλαζαν για πολλά χρόνια καρέκλες εξουσίας αντί να ανοίξει τον δρόμο για ριζοσπαστικές αλλαγές πριμοδότησε δυνάμεις οπισθοδρόμησης. Παράλληλα και όχι άσχετα με αυτές τις εσωτερικές εξελίξεις το Νεπάλ πολιορκείται όλο και πιο ασφυκτικά και επικίνδυνα από τους «τρεις ελέφαντες» που ενδιαφέρονται για την διεθνή θέση της χώρας και θέλουν να την επηρεάσουν. Στον παραδοσιακό ανταγωνισμό ανάμεσα στην Κίνα και στην Ινδία, που αποτελούν τους δύο ισχυρούς γείτονες έχει προστεθεί η επικίνδυνη παρέμβαση των ΗΠΑ, του αποκαλούμενου και «ουράνιου γείτονα», οι οποίες επιδιώκουν να συμπεριλάβουν το Νεπάλ σε μια ζώνη ανάσχεσης της Κίνας. Είτε επιδιώκοντας να συντονιστούν με την Ινδική πολιτική είτε με αυτόνομες πρωτοβουλίες. Σύμφωνα με μια πρόσφατη ανάλυση του Επαναστατικού ΚΚ Νεπάλ οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει την άμεση επιρροή τους στο Νεπάλ με σκοπό να περικυκλώσουν την Κίνα. «Οι ΗΠΑ, οι οποίες παλαιότερα παρέμβαιναν μέσω της Ινδίας, δεν έχουν βασιστεί αποκλειστικά σε αυτήν την τελευταία περίοδο. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν τον έλεγχο του Νεπάλ μέσω επενδύσεων σε έργα υποδομής στα πλαίσια του προγράμματος Millennium Challenge Corporation (MCC). Προκειμένου να επηρεάσουν την κοινή γνώμη υπέρ των ΗΠΑ, πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως το Ίδρυμα Barbara, το Αμερικανικό Συμβούλιο Νεολαίας, το Ίδρυμα Samata, το Φοιτητικό Κίνημα Ελεύθερου Θιβέτ, το TOB και το Hami Nepal δραστηριοποιούνται στο Νεπάλ. Οι ΗΠΑ ασκούν πιέσεις στην κυβέρνηση του Νεπάλ να επικυρώσει τη συμφωνία για το λεγόμενο Πρόγραμμα Συνεργασίας Πολιτειών (State Partnership Program – SPP, συνεργασία με την Αμερικάνικη Εθνοφρουρά ) προκειμένου να δημιουργηθεί μια στρατιωτική βάση και να προωθηθούν αντικινεζικές δραστηριότητες» αναφέρεται στο κείμενο που δημοσιεύτηκε πριν λίγες ημέρες. Στα πλαίσια αυτά έχουν πυκνώσει τελευταία οι επισκέψεις Αμερικανών στρατιωτικών. Τον Φεβρουάριο εμφανίστηκε ο διοικητής της Ινδο-Ειρηνικής Διοίκησης των ΗΠΑ (INDOPACOM) και τον Μάρτιο ο Αντιστράτηγος Βόουελ, Αναπληρωτής Διοικητής του αμερικάνικου στρατού στον Ειρηνικό. Σε πρόσφατο άρθρο από αναλύτρια του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον ομολογείται πως η περιοχή των Ιμαλαΐων εισέρχεται σε μια περίοδο εντεινόμενου ανταγωνισμού και στρατηγικών συνεπειών μια περίοδο – όπως γράφεται χαρακτηριστικά- κατά την οποία ο τρόπος με τον οποίο θα κυβερνάται το Κατμαντού θα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από ό,τι εδώ και δεκαετίες. Βέβαια η νέα κυβέρνηση επανέλαβε πως θα ακολουθήσει την παραδοσιακή εξωτερική πολιτική της μη δέσμευσης, αλλά υπάρχουν πολλοί λόγοι που αυτές οι δηλώσεις δεν μπορούν να καθησυχάσουν όσους βλέπουν πως το Νεπάλ κινδυνεύει να μπει σε περιπέτειες.
Η γεωπολιτική σημασία του Νεπάλ ξεκινά από την γεωγραφική θέση του, αλλά δεν τελειώνει εκεί. Η οροσειρά των Ιμαλαΐων χωρίζει το οροπέδιο του Θιβέτ από την πεδιάδα του Ινδού και του Γάγγη. Για το Πεκίνο, το Νεπάλ είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ασφάλεια του Θιβέτ. Για το Νέο Δελχί, το Νεπάλ είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το στρατηγικό βάθος της βόρειας Ινδίας. Καμία από τις δύο δυνάμεις δεν αντιμετωπίζει το Νεπάλ με αδιαφορία. Αυτή η πραγματικότητα έχει διαμορφώσει την εξωτερική πολιτική του Νεπάλ από την εμφάνιση του ως σύγχρονου κράτους. Αλλά αυτό που έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια είναι η ένταση του στρατηγικού ανταγωνισμού και ο αριθμός των εμπλεκόμενων παραγόντων. Η άνοδος της Κίνας, η μεταβαλλόμενη περιφερειακή στρατηγική της Ινδίας και η πιο επιθετική στάση των ΗΠΑ στον Ινδο-Ειρηνικό έχουν μετατρέψει το Νεπάλ από ένα διμερές πρόβλημα εξισορρόπησης σε μια γεωπολιτική αρένα με τρεις τουλάχιστον ισχυρούς πόλους εξωτερικής επέμβασης. Το Κατμαντού δεν αντιμετωπίζει πλέον μόνο τον παραδοσιακό ινδοκινέζικο ανταγωνισμό. Καλείται να διαχειριστεί επικαλυπτόμενες και επικίνδυνες αντιπαλότητες, ανταγωνισμούς και φιλοπόλεμα στρατηγικά σχέδια, σε ένα διαρκώς επιδεινούμενο διεθνές περιβάλλον.
Στην μακρινή χώρα με τις πλούσιες επαναστατικές παραδόσεις οι λαϊκές μάζες και όσες δυνάμεις συνεχίζουν να υπερασπίζονται τις επαναστατικές θέσεις βρίσκονται εμπρός σε δύσκολες και σύνθετες προκλήσεις, εν μέσω διαψεύσεων, αποστασιών και απογοήτευσης. Οι κίνδυνοι αλλά και οι ευκαιρίες βρίσκονται μπροστά τους. Η ομίχλη αντίθετα με το μέλλον δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ!
Πηγές και προτάσεις
ΔΙΑΒΑΣΤΕ την ανάλυση της Anjali Kaur συνεργάτιδας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον
www.csis.org/analysis/nepals-election-marks-generational-break-and-new-strategic-moment-himalayas
την έκθεση της επιτροπής του Αμερικάνικου Κογκρέσου
https://www.congress.gov/crs-product/IF10216
και την πολιτική απόφαση του Επαναστατικού ΚΚ Νεπάλ
moolbato.com/2026/04/71000/
Στο atheatoskosmosps.blogspot.com τα κείμενα συνήθως είναι εκτενέστερα εκείνων της έντυπης έκδοσης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου