ΗΠΑ, Λατινική Αμερική | Η επιστροφή του Κόνδορα

«Το έχουμε κάνει ξανά και ξανά. Ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε. Και τώρα πρέπει να το κάνουμε». Με αυτήν την αποστροφή ολοκλήρωσε ο Ρούμπιο την εναρκτήρια ομιλία στην αποκαλούμενη «Υπουργική Συνάντηση για την Αναζωπύρωση της Πολιτικής Τρομοκρατίας» που έγινε στις 15-16 Ιουλίου στην Ουάσινγκτον. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, στην συνέχεια ο σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ και ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δεν άφησαν καμία αμφιβολία για τα απειλητικά σχέδια της Ουάσιγκτον σε βάρος κάθε ριζοσπαστικής φωνής και δράσης τόσο μέσαστις ΗΠΑ όσο και στο εξωτερικό, ειδικά το εγγύς. Στην θέση της ισλαμικής απειλής μπήκε ο κομμουνισμός και ο μαρξισμός! Η ομιλία του Ρούμπιο ήταν μια μακαρθικής έμπνευσης κήρυξη πολέμου στα πολύμορφα κινήματα αντίστασης με το κλασσικό πρόσχημα της «τρομοκρατίας». Στο όνομα της υπεράσπισης του δυτικού (καπιταλιστικού) πολιτισμού, του έθνους, της θρησκείας, της οικογένειας και της υποτιθέμενης εσωτερικής και διεθνούς ασφάλειας.

Επιτέθηκε στους κομμουνιστές (την λεγόμενη άκρα αριστερά) και στους αναρχικούς, απείλησε με την κατηγορία της συνενοχής όσους τους συμπαραστέκονται όταν διώκονται, εξίσωσε τις ιδέες με τις πράξεις, κατηγόρησε την Κούβα ως κέντρο του παγκόσμιου κομμουνισμού και θυμήθηκε να συμπεριλάβει στην λίστα των «τρομοκρατών» μαζικά εθνικοαπελευθερωτικά, επαναστατικά και λαϊκά κινήματα του 20ου αιώνα, συμβολικές δράσεις ακτιβιστών, ένοπλες οργανώσεις του παρελθόντος και σύγχρονες μειοψηφικές πράξεις ατομικής τρομοκρατίας. Ο Ρούμπιο και οι υπόλοιποι απαίτησαν από το ευπειθές ακροατήριο στο οποίο υπήρχαν υπουργοί, αρχηγοί μυστικών υπηρεσιών, ακαδημαϊκοί και αξιωματούχοι μηχανισμών καταστολής από 66 χώρες, συντονισμό, πλήρη συνεργασία και άμεση ανταπόκριση στις ντιρεκτίβες και απαιτήσεις των ΗΠΑ στα πλαίσια ενός διαρκούς διεθνούς κυνηγητού. Στον τομέα των πληροφοριών, των διώξεων, των κυρώσεων, των οικονομικών συναλλαγών και σε κάθε πτυχή της δράσης των διεθνών κινημάτων αλληλεγγύης και αντίστασης. Η ιδιαίτερη αναφορά σε ιστορικά ένοπλα κινήματα της Λατινικής Αμερικής (Τουπαμάρος, Μοντονέρος, Φωτεινό Μονοπάτι, FARC κλπ) σε συνδυασμό με την επαναφορά της πολιτικής των ανοικτών επεμβάσεων και του Δόγματος Μονρόε έφερε την αναπόφευκτη σύγκριση. Σε πολλούς η μνήμη γύρισε αστραπιαία στα σκληρά χρόνια της Επιχείρησης Κόνδωρ.

Με την παρακίνηση, την συνδρομή και την εποπτεία της CIA τον Νοέμβριο του 1975 συναντήθηκαν στο Σαντιάγο, στην έδρα της Στρατιωτικής Πολεμικής Ακαδημίας στη κεντρική λεωφόρο Αλαμέδα οι επικεφαλής των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών της Χιλής, της Αργεντινής, της Ουρουγουάης, της Βολιβίας και της Παραγουάης. Οικοδεσπότης ήταν ο Μανουέλ Κοντρέρας, επικεφαλής της DINA (μυστικής αστυνομίας της Χιλής) ο οποίος τις προηγούμενες ημέρες είχε φιλοξενηθεί στα κεντρικά γραφεία της CIA στο Λάνγκλεϊ. Τους καλωσόρισε αυτοπροσώπως ο ίδιος ο Πινοσέτ. Συμφώνησαν να συνεργαστούν στενά για να εξαπολύσουν ένα ανηλεές κυνήγι εξόντωσης κομμουνιστών ηγετών, συνδικαλιστών στελεχών, αριστερών αγωνιστών και κάθε φωνής που θα θεωρούσαν επικίνδυνη τα αμερικανοκίνητα δικτατορικά καθεστώτα της εποχής. Επικεφαλής της επιχείρησης ανέλαβαν από το 1976 και μετά, η χιλιανή DINA και η αργεντίνικη SIDE. Η αντιπροσωπεία της Ουρουγουάης πρότεινε το όνομα «Κόνδωρ » για να τιμήσει τη Χιλή που φιλοξένησε την ιδρυτική συνάντηση! Αργότερα εντάχθηκαν στην κοινή επιχείρηση η Βραζιλία, ο Ισημερινός και το Περού ανεβάζοντας το σύνολο σε οκτώ από τις δεκατρείς χώρες της Νότιας Αμερικής. Αν και μαρτυρίες συλληφθέντων πολιτικών εξόριστων αποδεικνύουν πως οι υπηρεσίες της Ουρουγουάης και της Αργεντινής συνεργάζονταν συστηματικά ακόμη και πριν το στρατιωτικό πραξικόπημα στο Μπουένος Άιρες η επιχείρηση Κόνδωρ άνοιξε τον δρόμο για πιο εκτεταμένες κοινές δράσεις. Σχεδόν για 20 χρόνια (υπάρχουν στοιχεία από το 1969) τα εγκλήματα των δικτατορικών καθεστώτων, που προηγουμένως διαπράττονταν εντός των συνόρων τους, απέκτησαν διακρατική διάσταση, καθώς οι χώρες του Κόνδορα έκαναν κοινές επιχειρήσεις και παράνομες συλλήψεις- μεταφορές ανθρώπων μεταξύ τους. Τα σύνορα έπαψαν να αποτελούν όριο για την καταστολή: οι επιχειρήσεις του Κόνδορα έβαλαν στον στόχο αγωνιστές που είχαν εξοριστεί, δραπετεύοντας από την δικτατορία της χώρας τους και παραβίαζαν όλες τις διεθνείς συμβάσεις για τους πολιτικούς πρόσφυγες.

Η επιχείρηση Κόνδωρ θα παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό στο σκοτάδι αν δεν ανακαλύπτονταν το «αρχείο του τρόμου». Το 1992 ένας νεαρός δικαστής βρήκε στην διάρκεια έρευνας σε ένα αστυνομικό τμήμα στα περίχωρα της Ασουνσιόν το αρχείο της αστυνομίας του δικτάτορα Στρέσνερ που κυβέρνησε την Παραγουάη από το 1954 ως το 1989. Ανάμεσα σε μισό εκατομμύριο φύλλα χαρτιού που περιέγραφαν λεπτομερώς τρεις δεκαετίες σκληρής καταστολής υπήρχαν οι αποδείξεις για την πολυεθνική επιχείρηση, μεταξύ άλλων και το ιδρυτικό έγγραφο με τις υπογραφές. Σύμφωνα με το ειδικό παρατηρητήριο “plancondor “ που συνδέεται με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ορισμένα λατινοαμερικάνικα ιδρύματα και την επικεφαλής του, ιταλίδα καθηγήτρια Φρανσέσκα Λέσσα, έχουν διασταυρωθεί 805 περιπτώσεις που αποδεδειγμένα υπήρξαν θύματα στα πλαίσια του Κόνδορα και ελάχιστοι επέζησαν. Κέντρο της επιχείρησης υπήρξε η Αργεντινή γιατί εκτός των άλλων στα χρόνια του Περονισμού υπήρξε καταφύγιο για πολλούς λατινοαμερικάνους πολιτικούς πρόσφυγες. Ακόμη πολλά θύματα μέχρι σήμερα θεωρούνται εξαφανισμένα, δεν έχουν αποκαλυφθεί οι συνθήκες του θανάτου τους ενώ εκκρεμούν διώξεις και δίκες κατά στελεχών της Επιχείρησης. Οι συγγενείς τους δεν έχουν σταματήσει να αναζητούν την αλήθεια και να ζητούν δικαιοσύνη. Τμήματα της Επιχείρησης ήταν η ανταλλαγή πληροφοριών για τους πολιτικά διωκόμενους, η εκτέλεση κοινών επιχειρήσεων από ειδικές ομάδες, οι παράνομες μεταφορές ανθρώπων στην χώρα που τους κυνηγούσε, οι δολοφονίες αγωνιστών ακόμη και μέσα στις ΗΠΑ, κοινές ανακριτικές διαδικασίες με τα πιο απεχθή βασανιστήρια, απαγωγή και παράνομες υιοθεσίες παιδιών κλπ. Έφτασαν στο σημείο να οργανώσουν κοινή αποστολή για την δολοφονία αγωνιστών στην Δυτική Ευρώπη η οποία ματαιώθηκε την τελευταία στιγμή. Οι Αμερικάνοι όπως συνηθίζουν αρνήθηκαν την συμμετοχή τους παρά το γεγονός πως στα έγγραφα εκτός των άλλων αποδείχθηκε πως το κέντρο του Condortel, του κρυπτογραφημένου συστήματος επικοινωνιών που χρησιμοποιούσε η Επιχείρηση για ανταλλαγή πληροφοριών, ήταν εγκατεστημένο σε αμερικανική βάση στον Παναμά. Μόνο στην περίοδο Ομπάμα δέχτηκαν να δώσουν στην δημοσιότητα ορισμένα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα με ανώδυνο περιεχόμενο στο οποίο φαίνονταν πως είχαν απλά ορισμένες πληροφορίες για την δράση του Κόνδορα.

Ενώ οι Αργεντίνοι ήταν καθηλωμένοι μπροστά στις οθόνες με την μάταιη προσμονή η ομάδα του Μέσι να ξαναφέρει το παγκόσμιο κύπελλο, η κυβέρνηση του ακροδεξιού, σιωνιστή Μιλέι αποφάσισε την ανακατανομή του κρατικού προϋπολογισμού και διοχέτευσε 7,5 δισεκατομμύρια πέσος στη μυστική υπηρεσία SIDE. Πιο πριν είχε ανακοινώσει την ενεργοποίηση του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας και δημοσιεύματα στον τύπο της Αργεντινής αποκαλύπτουν πως ήδη οι υπηρεσίες της χώρας ανταλλάσουν πληροφορίες για αγωνιστές της Αριστεράς και των κοινωνικών κινημάτων με τις αντίστοιχες των ΗΠΑ. Στην σύνοδο την Αργεντινή εκπροσώπησαν ο Υπουργός Εξωτερικών της Πάμπλο Κίρνο, ο οποίος μίλησε με θερμά λόγια για την πρωτοβουλία και ο Υφυπουργός της Γραμματείας Πληροφοριών (SIDE), Χοσέ Λάγκο Ροντρίγκεζ. Ο Ρούμπιο και η κυβέρνηση Τραμπ θεωρούν και όχι αδικαιολόγητα πως είναι μοναδική ευκαιρία ύστερα από πολλά χρόνια να δημιουργήσουν ένα ισχυρό αντεπαναστατικό αντικομουνιστικό μηχανισμό καταστολής σε ένα μεγάλο τμήμα της Λατινικής Αμερικής. Ύστερα από την πετυχημένη προς ώρας επέμβαση στην Βενεζουέλα και το «γκρίζο κύμα» που έφερε στις κυβερνήσεις ακροδεξιές και πρόθυμες στις αμερικάνικες εντολές δυνάμεις (Βολιβία, Περού, Κολομβία, Χιλή και βέβαια Αργεντινή) η συγκυρία είναι ευνοϊκή. Σύμφωνα με την εφημερίδα «Ουάσινγκτον Ποστ» στα μέσα Ιουνίου το Υπουργείο Εξωτερικών έστειλε τηλεγράφημα σε 20 πρεσβείες των ΗΠΑ ζητώντας πληροφορίες για αριστερές ομάδες ή ακτιβιστές. Μεταξύ των πρεσβειών που έλαβαν το μήνυμα ήταν αυτές της Αργεντινής και του Μεξικού. 

Σύμφωνα με τους μύθους των ιθαγενών πολλοί από τους οποίους σφαγιάστηκαν ή εξοντώθηκαν δουλεύοντας σκλάβοι από τον 16ο αιώνα στους Ισπανούς, ο ιερός Κόνδορας θα πετάξει ξανά πάνω από τα εδάφη που κάποτε ανήκαν στους Ίνκας και θα τα απελευθερώσει απ’ τους κατακτητές. Στους αιώνες που μεσολάβησαν οι λαοί της Λατινικής Αμερικής δεν σταμάτησαν να αγωνίζονται για την γη τους, την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Ύστερα από μια περίοδο μάταιων προσδοκιών που δημιούργησε πριν λίγα χρόνια η μεταρρυθμιστική Αριστερά της ενσωμάτωσης, της συνεργασίας με την ολιγαρχία και τον ιμπεριαλισμό και εν τέλει της προδοσίας βρίσκονται ξανά σε μια νέα δύσκολη συγκυρία. Στην οποία οι ακροδεξιές δυνάμεις και ο βορειοαμερικάνικος ιμπεριαλισμός επιχειρούν μια συνολική αντιδραστική στροφή σε βάρος των λαϊκών, εργατικών και ιθαγενικών κινημάτων και κατακτήσεων. Η επιστροφή του Κόνδορα δυστυχώς δεν προαναγγέλλει την απελευθέρωση αλλά την μεγαλύτερη καταπίεση και καταστολή. Αλλά αν το έχουν ξανακάνουν οι Γιάνκηδες και οι συνεργάτες τους, όπως περηφανεύτηκε ο Ρούμπιο, άλλο τόσο και περισσότερο το έχουν ξανακάνει και οι Λατινοαμερικάνοι! Δηλαδή να μην σκύψουν το κεφάλι, να μην φοβηθούν και να αντισταθούν ακολουθώντας την μακρά παράδοση τους από τα πρώτα χρόνια της αποικιοκρατίας.

Πηγές και προτάσεις

ΔΙΑΒΑΣΤΕ το άρθρο της Φρανσέσκα Λέσσα στα 50 χρόνια της επιχείρησης Κόνδωρ yalebooks.yale.edu/2025/10/14/50-years-later-south-americas-operation-condor-and-contemporary-transnational-repression/

ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ την ιστοσελίδα του αργεντίνικου Κέντρο Νομικών και Κοινωνικών Σπουδών για το Plan Condor, www.cels.org.ar/especiales/plancondor/

Στο atheatoskosmosps.blogspot.com τα κείμενα συνήθως είναι εκτενέστερα εκείνων της έντυπης έκδοσης