Παρότι θεωρούνταν από τους εξέχοντες κληρονόμους του παλιού ολιγαρχικού λευκού πολιτικού προσωπικού λίγους μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές του 2025 οι δημοσκοπήσεις δεν του έδιναν περισσότερο από 3% των ψήφων. Και όμως κατάφερε να τεθεί επικεφαλής στον πρώτο γύρο με 27% και στη συνέχεια να εκλεγεί πρόεδρος με 54% στις 19 του περασμένου Οκτωβρίου. Ο γερουσιαστής και πρώην δήμαρχος της Ταρίγια Ροδρίγο Παζ Περέιρα, εκπρόσωπος μιας πολιτικής δυναστείας από τον Νότο, γιος του πρώην προέδρου Χάιμε Παζ Ζαμόρα και απόγονος του επί σειρά προέδρου Βίκτορ Παζ Εστενσόρο, κατάφερε να συσπειρώσει προς στιγμή ετερόκλητα συμφέροντα. Υποσχόμενος να εφαρμόσει έναν λαϊκό καπιταλισμό και να διατηρήσει παράλληλα τις κρατικές επιδοτήσεις της περιόδου διακυβέρνησης του «Κινήματος Προς τον Σοσιαλισμό» (MAS). Κυρίως εκμεταλλεύτηκε την πολυδιάσπαση του άλλοτε κραταιού κινήματος και την απόγνωση όσων το στήριζαν επί χρόνια. Η οξεία αντιπαράθεση ανάμεσα στον διάδοχο του Μοράλες, Λουίς Άρσε που ακολούθησε στην θητεία του μια δεξιά πολιτική και το κάλεσμα του πρώτου για λευκή ψήφο επιδείνωσαν την κατάσταση στον πρώην κυβερνητικό στρατόπεδο. Αποτέλεσμα ο επίσημος υποψήφιος του MAS να πάρει περίπου το ποσοστό που έδιναν οι προγνώσεις στον Ροδρίγο Παζ (3,16 %!) και ο νικητής του πρώτου γύρου να αξιολογηθεί ως το μικρότερο κακό από μια μεγάλη μάζα άλλοτε υποστηρικτών του Μοράλες. Η στήριξη από τμήματα της ολιγαρχίας και βέβαια την Ουάσιγκτον επισφράγισαν την νίκη του και την ομαλή διαδοχή που ακολούθησε.
Η βαθιά Βολιβία μπορεί να βρέθηκε αιχμάλωτη της αποστασίας των ηγετών του MAS, να βίωσε οδυνηρά την διάψευση των υποσχέσεων για την έλευση του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα και να παγιδεύτηκε στα διλήμματα της πολιτικής συγκυρίας αλλά δεν παραδόθηκε στην επίθεση-ρεβάνς της λευκής ολιγαρχίας! Όταν ο Ροδρίγο Παζ όπως ήταν αναμενόμενο αθέτησε από τις πρώτες ημέρες τις υποσχέσεις και στο όνομα της οικονομικής κρίσης ξεκίνησε να εφαρμόζει μια άγρια νεοφιλελεύθερη πολιτική σύμφωνα με τις εντολές του ΔΝΤ (μια αποστολή του Ταμείου βρίσκεται από τις 19 Μαΐου στην χώρα) στο οποίο προσέτρεξε για δανεισμό, το κλίμα άλλαξε απότομα. Ο νόμος 1720 για τις τραπεζικές πιστώσεις/ χρέη στην μικρό-ιδιοκτησία σωστά ερμηνεύτηκε ως άνοιγμα του δρόμου για την αρπαγή και την ενίσχυση της μεγάλης γαιοκτησίας σε βάρος των μικρών αγροτών. Το δικαίωμα της ιθαγενούς Βολιβίας στην γη θεωρείται σχεδόν ιερό και η βάση της ύπαρξης της αγροτικής κοινοτικής ζωής. Οι περικοπές στις επιδοτήσεις, ιδιαίτερα αυτές στα καύσιμα, σε μια χώρα με μεγάλη παραγωγή φυσικού αερίου στο πρόσφατο παρελθόν οδήγησαν σε αύξηση την τιμή της βενζίνης κατά 86% και του ντίζελ κατά 163%. Οι πολιτικές αυτές ξεσήκωσαν τα συνδικάτα και τις αγροτικές ενώσεις από το Αλτιπλάνο και τον Αμαζόνιο μέχρι τις λαϊκές γειτονιές των πόλεων. Η αποκάλυψη του σκανδάλου με την νοθευμένη βενζίνη που κατέστρεψε μαζικά κινητήρες φορτηγών και αγροτικών μηχανών επιβάρυνε το κλίμα. Η αναταραχή που ξεκίνησε από την αρχή του χρόνου κορυφώθηκε με τις μεγάλες πορείες από το Ορούρο και την Κομπίχα προς την Λα Παζ (ξεκίνησαν στις αρχές του Απριλίου και έφτασαν εκεί στις αρχές Μαΐου) και την απόφαση για απεργία και αποκλεισμούς δρόμων σχεδόν σε όλη την χώρα. Δεκάδες χιλιάδες Ρόχος Πόντσος (μια δύναμη εδαφικής άμυνας των Αϊμάρα), η Ένωση Βολιβιανών Εργατών (COB), η Ένωση Αγροτικών Δασκάλων, η Εθνική Συνομοσπονδία Γυναικών «Μπαρτολίνα Σίσα», τα συνδικάτα των μεταλλωρύχων και οι ιθαγενείς κοινότητες από τον Αμαζόνιο μπλόκαραν δρόμους σε όλη τη Λα Παζ, το Ελ Άλτο, την Κοτσαμπάμπα και τη λίμνη Τιτικάκα. Σε μια προσπάθεια να ελιχθεί ο Ροδρίγο Παζ απέσυρε τον νόμο 1720 χωρίς όμως να καταφέρει να εκτονώσει την οργή η οποία μεγάλωσε όταν έγινε γνωστό πως διατάχθηκε η σύλληψη του εκτελεστικού γραμματέα της COB Μάριο Αργκόλο και 24 ηγετών συνδικάτων και αγροτικών ενώσεων. Το ραντεβού των κινημάτων στο Ελ Αλτο και η απόφαση τους να διαδηλώσουν προς την πλατεία Μουρίγιο, το κυβερνητικό κέντρο της πρωτεύουσας, με κεντρικό αίτημα την αποπομπή του προέδρου αντιμετωπίστηκε με σκληρή αστυνομική καταστολή. Μέχρι τώρα έχουν αναφερθεί τρεις νεκροί εξαιτίας της αστυνομικής βίας, δεκάδες σοβαρά τραυματίες και εκατοντάδες συλλήψεις. Άλλοι τέσσερεις θάνατοι έχουν αποδοθεί στις δυσκολίες μετακίνησης ασθενών λόγω των αποκλεισμών, τους οποίους οι διαδηλωτές αποδίδουν επίσης στις αστυνομικές δυνάμεις.
Παλάθιο Κεμάδο. Το καμένο παλάτι, ιστορική έδρα των προέδρων της Βολιβίας από το 1853 βρίσκεται στην πλατεία Μουρίγιο, δίπλα στον Μητροπολιτικό Καθεδρικό Ναό. Πήρε το όνομά του από την πυρκαγιά που υπέστη το 1875 στην διάρκεια εξέγερσης. Ο Μοράλες στα πλαίσια διάφορων συμβολικών αλλαγών και κενόδοξων πρωτοβουλιών μετέφερε την έδρα της προεδρίας στην διάρκεια της τρίτης θητείας του στον νεόδμητο και ακριβό πύργο των 30 ορόφων ( το ψηλότερο κτίριο στην Λα Παζ) που στέκει εντελώς αντιαισθητικά πίσω από το Παλάθιο Κεμάδο. Τον ονόμασε το Μεγάλο Σπίτι του Λαού! Όσο παράταιρα στέκει το βαρύ κτίριο δίπλα στα κτίρια της αποικιακής εποχής άλλο τόσο αντίθετα με τις προσδοκίες εξελίχθηκε το κυβερνητικό πείραμα του MAS και του λεγόμενου σοσιαλισμού του 21ου αιώνα. Με μια οικονομία βασισμένη αποκλειστικά στην εξόρυξη και την εξαγωγή υδρογονανθράκων και άλλων ακατέργαστων ορυκτών, μια κυβέρνηση με συνεχείς συμβιβασμούς με την ολιγαρχία της Σάντα Κρουζ και τις ξένες πολυεθνικές και ένα δίκτυο εξουσίας που σταδιακά μπλέχθηκε στην διαφθορά και στις αντιφάσεις της διαχείρισης του παλιού αστικού κράτους, το εγχείρημα του MAS και του Μοράλες σύντομα εξάντλησε οτιδήποτε προωθητικό είχε. Οι πολιτικές αναδιανομής και μείωσης των τεράστιων ανισοτήτων έμειναν στην μέση, οι διαιρέσεις στο κυβερνητικό μπλοκ άρχισαν να εξελίσσονται σε συγκρούσεις για την νομή της εξουσίας και η λευκή ολιγαρχία σε συνεργασία με τις δυνάμεις του παλιού αστικού κράτους πέρασαν στην αντεπίθεση. Η δεξιά διακυβέρνηση του διαδόχου του Μοράλες, Λουίς Άρσε τους έστρωσε τα τελευταία χιλιόμετρα του δρόμου της επιστροφής.
Ο νέος πρόεδρος δεν έχασε χρόνο. Αποκατέστησε αμέσως τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, επανέφερε την κακόφημη αμερικάνικη Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών (DEA), πήρε μέρος στην Τραμπική συμμαχία «Ασπίδα της Αμερικής», έβαλε στην φυλακή τον Άρσε και τον γιο του με κατηγορίες για διαφθορά και επανέφερε στο προσκήνιο την ποινική υπόθεση εμπορίας ανήλικης ενάντια στον Μοράλες. Ο τελευταίος βρίσκεται στην Τσαπάρε στην επαρχία Κοτσαμπάμπα, απομονωμένος και φρουρούμενος από υποστηρικτές του καθώς έχουν επανειλημμένα κυκλοφορήσει φήμες για σχέδια σύλληψης του από την κυβέρνηση και τους Αμερικανούς. Η απόφαση του κοινοβουλίου που διευκολύνει τον πρόεδρο να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, οι κραυγές από τους ολιγάρχες και τους γαιοκτήμονες για επίδειξη πυγμής απέναντι στους διαδηλωτές και οι δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων οι οποίες ταυτίζουν τους ηγέτες των κινητοποιήσεων με νάρκο-τρομοκράτες και εγκληματίες («πρόκειται για πραξικόπημα χρηματοδοτούμενο από την αφύσικη συμμαχία ανάμεσα στην πολιτική και το οργανωμένο έγκλημα», είπε ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λαντάου) ενισχύουν τους φόβους πως ετοιμάζεται ένα μεγάλο κύμα καταστολής σε βάρος των λαϊκών μαζών. Η αστυνομική επιχείρηση που η κυβέρνηση ονόμασε υποκριτικά «ανθρωπιστικός διάδρομος» με σκοπό να ανοίξει ο αποκλεισμένος δρόμος από την Λα Παζ προς το Ορούρο κατέληξε σε θανάτους και τραυματισμούς διαδηλωτών.
Η Βολιβία είναι μια από τις πλουσιότερες χώρες της Νότιας Αμερικής σε στρατηγικούς πόρους: λίθιο, κασσίτερο, ασήμι, ψευδάργυρο, μόλυβδο, χαλκό, αντιμόνιο, βολφράμιο, φυσικό αέριο, δάση και νερό. Η ολιγαρχία θέλει να μετατρέψει αυτούς τους πόρους -και τα εδάφη των ιθαγενών που εμποδίζουν την αρπαγή- σε τράπεζες, αγροτοβιομηχανίες, εταιρείες εξόρυξης και λεία για το ιμπεριαλιστικό κεφάλαιο. Το πνεύμα του νόμου 1720 αποτελεί μέρος αυτού του ευρύτερου σχεδίου. Η αντίσταση των λαϊκών κινημάτων, η δυναμική των οποίων ολοφάνερα ξεπερνά τις παλιές ανυπόληπτες ηγεσίες τους αποτελεί για τις λατινοαμερικάνικες ολιγαρχίες που έχουν συνασπιστεί με την Ουάσινγκτον σήμα κινδύνου και ανεπιθύμητο παράδειγμα. Γι αυτό έσπευσαν να συνταχθούν με το βολιβιανό κράτος και να υποστηρίξουν την βίαιη καταστολή της εξέγερσης. Ο ακροδεξιός πρόεδρος της Αργεντινής μάλιστα έστειλε δύο αεροπορικά φορτία με πυρομαχικά για την αστυνομία! Από την άλλη οι διαδηλωτές και τα μπλόκα επιμένουν να βρίσκονται στους δρόμους. Με 80 σημεία αποκλεισμού σχεδόν όλο το δυτικό τμήμα της χώρας παραμένει αποκομμένο. Το Σάββατο 30 Μαΐου στο Ελ Αλτο η COB και οι υπόλοιπες εργατικές, ιθαγενικές και λαϊκές ενώσεις επρόκειτο να συναντηθούν και να αποφασίσουν για το μέλλον των κινητοποιήσεων. Στην Βολιβία αυτές τις ημέρες παίζεται ένα σημαντικό επεισόδιο που θα επηρεάσει τους μελλοντικούς συσχετισμούς στην ευρύτερη περιοχή.
Πηγές και προτάσεις
ΔΙΑΒΑΣΤΕ μια ενότητα αναλύσεων και ρεπορτάζ για την Βολιβία στην βραζιλιάνικη εφημερίδα «Νέα Δημοκρατία» anovademocracia.com.br/tag/bolivia/
Στο atheatoskosmosps.blogspot.com τα κείμενα συνήθως είναι εκτενέστερα εκείνων της έντυπης έκδοσης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου