Ο χάλκινος ανδριάντας του Ίβο Άντριτς, έργο του γλύπτη Μιλένκο Μάντιτς τοποθετήθηκε το 1992 στα εκατόχρονα από την γέννηση του μεγάλου Γιουγκοσλάβου συγγραφέα στο κέντρο του Βελιγραδίου. Μπροστά σχεδόν στο μουσείο που είναι αφιερωμένο στον ίδιο, σε μια άκρη του Πάρκου των Πρωτοπόρων απέναντι από το Νέο Παλάτι που αποτελεί την έδρα του Σέρβου προέδρου και κοντά στα κτίρια της Εθνοσυνέλευσης και του δημαρχείου. Από την άνοιξη του 2025 το άγαλμα του μοναδικού Γιουγκοσλάβου που πήρε ως σήμερα το Νόμπελ Λογοτεχνίας παρέμεινε αιχμαλωτισμένο εξαιτίας του αποκλεισμού του πάρκου από υποστηρικτές του Αλεξάνταρ Βούτσιτς και την αστυνομία. Πριν 18 μήνες οπαδοί του Σέρβου προέδρου εμφανισμένοι ως «φοιτητές που θέλουν να σπουδάσουν» δημιούργησαν ένα καταυλισμό ως απάντηση στο ανερχόμενο αντιπολιτευτικό κίνημα που είχε επικεφαλής τους φοιτητές . Με αυτόν τον τρόπο πέτυχαν να εμποδίζουν τους διαδηλωτές κατά του Βούτσιτς να συγκεντρώνονται μπροστά στο προεδρικό μέγαρο. Στο χώρο που περιφράχθηκε όλους αυτούς τους μήνες με αστυνομικά κιγκλιδώματα με το πρόσχημα της ασφάλειας και της πρόληψης επεισοδίων μεταξύ των διαδηλωτών, αποκλείστηκε και το μνημείο του Άντριτς. Βρίσκονταν εντός των «συνόρων» της «Τσάτσιλαντ»», όπως ειρωνικά ονομάστηκε ο καταυλισμός. Γι αυτό και οι αντιφρονούντες φοιτητές πανηγύρισαν για την «απελευθέρωση» του όταν τα υπολείμματα του φιλοκυβερνητικού στρατοπέδου καταστράφηκαν και ορισμένα παραδόθηκαν στις φλόγες το βράδυ των εκλογών, όταν έγινε βέβαιη η νίκη της αντιπολίτευσης. Οι λιγοστοί υποστηρικτές του Βούτσιτς που είχαν απομείνει μέχρι την τελευταία ημέρα αποχώρησαν, το ίδιο και οι αστυνομικοί που τους προστάτευαν , πριν οι σκηνές και οι κατασκευές που είχαν φτιάξει δεχθούν επίθεση.
Η πτώση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό στο Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024, πυροδότησε φοιτητικές διαμαρτυρίες και μπλόκα όπου ζητήθηκε η απόδοση ευθυνών για τον θάνατο 16 ανθρώπων. Γρήγορα το οργισμένο κίνημα στο οποίο πρωταγωνίστησαν οι νέοι έβαλε στον στόχο τον Σέρβο πρόεδρο και την πολυετή διακυβέρνηση του. Η «πολιτική μαφία» όπως την αποκαλούσαν που ήταν στην εξουσία για 14 χρόνια, έπρεπε να φύγει Δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία η αντίδραση που εκδηλώθηκε. Από καιρό η φιλοδυτική αντιπολίτευση αναζητούσε τρόπους για να εκδηλωθεί μια μεγάλη αντικυβερνητική κινητοποίηση με στόχο την ανατροπή του Σέρβου προέδρου και του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS). Όχι πως δεν υπάρχουν σοβαρές κοινωνικές αιτίες οι οποίες υποκίνησαν τις λαϊκές κινητοποιήσεις όλα αυτά τα χρόνια ακόμη και αν αυτές αρκετές φορές γίνονται κάτω από «ξένες σημαίες». Η χώρα παρά την σχετική σταθερότητα που πέτυχε μετά την Νατοϊκή στρατιωτική επέμβαση και τον ακρωτηριασμό της συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Η άνιση κατανομή του πλούτου είναι εντυπωσιακή. Περίπου 20% των Σέρβων ζούνε στο φάσμα της φτώχειας. Περίπου τρία εκατομμύρια (42,1%) βρίσκονται μπροστά στον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Οι περιφερειακές ανισότητες είναι πολύ μεγάλες με την ανατολική και νότια Σερβία να είναι βυθισμένες στην ανέχεια. Η μετανάστευση παραμένει η συνηθισμένη διέξοδος για τους νέους Με ανοικτά όλα τα εθνο-πολιτικά ζητήματα που προέκυψαν από την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας ( Βοσνία, Κόσοβο, κλπ) η σέρβικη ελίτ βρίσκεται διαρκώς σε ένα σταυροδρόμι οικονομικών και πολιτικών διλλημάτων , προκλήσεων και πιέσεων. Η ιστορική διαδρομή της , η εθνική υπόσταση της και η γεωπολιτική θέση της σε συνδυασμό με τα ανοικτά εθνοτικά/εξωτερικά μέτωπα την αναγκάζουν να αναζητά την υποστήριξη της Ρωσίας. Σε αυτά έχει προστεθεί τα τελευταία χρόνια ως κρίσιμο ζήτημα και το ενεργειακό. Οι οικονομικές καπιταλιστικές ευκαιρίες , η αναζήτηση επενδύσεων και οι εμπορικές συναλλαγές την ωθούν σε στενότερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αυτήν την περίπλοκη εξίσωση έχει προστεθεί και η Κίνα η οποία στα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει οικονομικές σχέσεις με το Βελιγράδι και έχει πραγματοποιήσει ορισμένες σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στον εξορυκτικό τομέα. Στις συνθήκες μιας συναινετικής οικονομικής διεθνοποίησης αυτές οι πολύπλευρες σχέσεις θα ήταν προνόμιο. Σε συνθήκες όμως άγριου οικονομικού ανταγωνισμού και πολεμικών προετοιμασιών όχι μόνο δεν είναι εύκολο να διατηρηθεί η ισορροπία αλλά προκαλούνται ισχυρές αναταράξεις. «Δεν μπορείς να πατάς σε δύο στρατόπεδα ταυτόχρονα» !! δήλωσε προκλητικά η Μάρτα Κος, Επίτροπος Διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν τον περασμένο Μάιο ανακοίνωσε το πάγωμα των πληρωμών του σερβικού μεριδίου από το λεγόμενο Σχέδιο Ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια. Με το επιχείρημα πως διαπιστώθηκε «σοβαρή οπισθοδρόμηση» στους τομείς της δικαιοσύνης, του κράτους δικαίου και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης. Η Σλοβένα ! επίτροπος για να μην αφήσει καμιά αμφιβολία για τα πραγματικά κίνητρα του εκβιασμού συμπλήρωσε πως «…η Σερβία ( πρέπει) να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την εξωτερική πολιτική της Ένωσης». Η ίδια για να αυξήσει την πίεση ενόψει των εκλογών στις αρχές του Σεπτεμβρίου ακύρωσε προγραμματισμένο ταξίδι στο Βελιγράδι λόγω της «εξύμνησης» του Ράτκο Μλάντιτς ενώ έσπευσε από τους πρώτους να συγχαρεί την «Φοιτητική Λίστα» για την νίκη της.
.jpeg)
Κάτω από τις πιέσεις ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από το αξίωμα του Προέδρου στις 27 Σεπτεμβρίου και προκήρυξε βουλευτικές εκλογές βάζοντας υποψηφιότητα για την πρωθυπουργία σε μια αναμέτρηση στην οποία το ερώτημα δεν ήταν το αποτέλεσμα αλλά η αποδοχή του από τον ηττημένο . Η «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!» συγκέντρωσε περίπου 2,2 εκατομμύρια ψήφους, ποσοστό 53% και 141 έδρες έναντι περίπου 1,72 εκατομμυρίων ψήφων και ποσοστού 39% και 103 έδρες για το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα. Η συμμετοχή στις εκλογές της 25ης Οκτωβρίου έφτασε στο 70% και ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Ο Βούτσιτς διαψεύδοντας τους φόβους ορισμένων, έσπευσε να αναγνωρίσει την ήττα του προβλέποντας πως σύντομα η νικήτρια εκλογική συμμαχία θα βρεθεί μπροστά σε αντιφάσεις και αντιθέσεις. Είναι σχεδόν βέβαιο επίσης πως ο σχηματισμός της νέας κυβέρνησης , όπως και όποτε αυτή γίνει , ενόψει και της συνεδρίασης της Εθνοσυνέλευσης με την νέα σύνθεση της θα κλιμακώσει την διαπάλη για την εξουσία στην χώρα. Το επόμενο διάστημα και με πρώτο σταθμό τις προεδρικές εκλογές οι μηχανισμοί εξουσίας θα αποτελέσουν πεδία αντιπαραθέσεων, ξεκαθαρίσματος λογαριασμών και διαφόρων «αποκαλύψεων».
Από τους δρόμους και τις πλατείες στις κάλπες ! Οι ηγέτες των φοιτητών που διαδήλωναν επίμονα για μήνες εκχώρησαν την δυναμική τους στην εκλογική λίστα μιας συμμαχίας στην οποία η πλειονότητα των υποψήφιων ( και πλέον βουλευτών) είναι πανεπιστημιακοί καθηγητές, πρώην τραπεζίτες, μέλη της διανόησης, γνωστοί καλλιτέχνες και αθλητές με διακηρυγμένο από τους περισσότερους τον ευρω-ενωσιακό προσανατολισμό τους. Στις προεκλογικές υποσχέσεις έριξαν το βάρος στην διαφθορά και στην χρηστή διακυβέρνηση, στην ανεξαρτησία των ΜΜΕ και των θεσμών της δικαιοσύνης και πολύ λίγο στα καυτά κοινωνικά προβλήματα και στην διανομή του πλούτου. Υπερθεμάτισαν στην ανάγκη ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά απέφυγαν να μιλήσουν για ανατροπές και ρήξεις στην εξωτερική πολιτική. Μίλησαν για συνέχιση των σχέσεων με την Μόσχα και επιμονή στην άρνηση αναγνώρισης του Κοσόβου. Στην ουσία πρόκειται για μια πλατφόρμα που επιδιώκει να ανακατανείμει την εσωτερική πολιτική εξουσία προς όφελος των πιο φιλοευρωπαϊκών αστικών δυνάμεων και να συγκεράσει σε νέες βάσεις τα ανταγωνιστικά εξωτερικά συμφέροντα παραχωρώντας μεγαλύτερο ρόλο στα ευρωπαϊκά μονοπώλια. Πολύ σύντομα θα αποδειχθεί όμως πως όλα αυτά δεν έχουν καμιά σχέση με τα συμφέροντα και τις ελπίδες των εργαζόμενων και της νεολαίας. Όσο για τον συγκερασμό των ξένων επιρροών αυτός θα είναι πολύ πιο δύσκολος τώρα που οι Βρυξέλλες θα απαιτήσουν πλήρη συμμόρφωση ως αντάλλαγμα της υποστήριξης που έδωσαν.
Πηγές και προτάσεις
ΕΠΙΣΕΦΤΕΙΤΕ την σελίδα της εκλογικής συμμαχίας «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!» και δείτε τα βιογραφικά των 250 υποψήφιων βουλευτών.
studenti.org.rs/sr-lat/studentska_lista/
Στο atheatoskosmosps.blogspot.com τα κείμενα συνήθως είναι εκτενέστερα εκείνων της έντυπης έκδοσης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου